Ο γιγαντιαίος μακάκος των Βατερών PDF Εκτύπωση E-mail

Στα Βατερά, δύο εκατομμύρια χρόνια πριν, έζησε ένα είδος γιγαντιαίου μακάκου, ο παραδολιχοπίθηκος (Paradolichopithecus arvernensis). Αυτή η μαϊμού ήταν μεγάλη όσο οι σημερινοί μεγάλοι βαβουίνοι (Papio ursinus).  Όμως τι κάνει τόσο σπουδαία αυτή τη μαϊμού; Όχι το μέγεθός της, κι ας ήταν εντυπωσιακό για μακάκο, αλλά ο τρόπος ζωής της. Ο παραδολιχοπίθηκος ζούσε κατά ένα μέρος στις πεδιάδες και κατά ένα μέρος στο δάσος. Η κατοικία του βρισκόταν στα όρια του δάσους με τη σαβάνα. Ο παραδολιχοπίθηκος μπορούσε να σκαρφαλώνει στα δένδρα όμως περνούσε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του περπατώντας στη πεδιάδα στα δύο του πόδια (δίποδη βάδιση).

 

Image
Το Paradolichopithecus είναι ένας συγγενής των μακάκων που ζουν σήμερα, μόνο που ήταν πολύ μεγαλύτερος. Διόραμα με Macaca silenus από το Field Museum, Σικάγο (ΗΠΑ).

Αυτός ο τρόπος ζωής ήταν παρόμοιος με του Australopithecus afarensis, ενός μακρινού προγόνου μας, ο οποίος έζησε 3 με 4 εκατομμύρια χρόνια πριν από σήμερα στην Αφρική. Το Australopithecus afarensis είναι γνωστό από δύο σχεδόν πλήρεις σκελετούς, ενός θηλυκού  (Lucy, .ή AL-288) και ενός νεαρού (Selam, ή DIK-1-1). Το Australopithecus καλείται και αρχαϊκό ανθρωποειδές, διότι ο εκγέφαλός του, τα σαγώνια του, ο ώμος του, τα χέρια του, οι κοπτήρες του και το υοειδές οστό -ένα μικρό κόκαλο στον λαιμό- μοιάζουν περισσότερο με αυτά του γορίλα και του χιμπατζή παρά με αυτά του δικού μας γένους, του Homo. Το ίδιο ισχύει και με τη μορφή των καναλιών του αυτιού του: είναι παρόμοια με αυτά του χιμπατζή. Μέσα σε αυτά τα κανάλια υπάρχει ένα υγρό που χρησιμοποιείται για την ισορροπία του σώματος κατά τη βάδιση. Το Australopithecus μπορούσε ακόμη να σκαρφαλώνει σε δένδρα, μπορούσε όμως να περπατά και στα δύο του πόδια, πολύ καλύτερα από τους χιμπατζήδες. Το  Australopithecus είχε και ορισμένους χαρακτήρες, οι οποίοι το διαφοροποιούν από τους μεγάλους αφρικανικούς πιθήκους: οι κυνόδοντές του είναι μικροί και οι γομφίοι του και η κνήμη του είναι περισσότερο ανθρωπόμορφοι.  Οι μορφολογία του αστραγάλου και της πτέρνας είναι ενδιάμεση μεταξύ των αφρικανικών πιθήκων και των σύγχρονων ανθρώπων.

Τα άκρα του Paradolichopithecus μοιάζουν με αυτά του Australopithecus. Με βάση αυτό το στοιχείο, συμπεραίνουμε ότι  είχαν έναν παρόμοιο τρόπο βάδισης.

Image

Η μορφολογία του αστραγάλου μας δίνει πολλές πληροφορίες για τον τρόπο βάδισης. Ο αστράγαλος του Paradolichopithecus (5) μοιάζει περισσότερο με αυτόν του Australopithecus (2) από ότι με αυτούς των μανδρίλων (3) και βαβουίνων (4). Ο αστράγαλος του χιμπατζή είναι μια γιγαντιαία έκδοση του αστράγαλου του Australopithecus (2), αλλά με μια περισσότερο σφαιρική κεφαλή, κάτι που του επιτρέπει να σκαρφαλώνει στα δένδρα. Η κεφαλή του αστραγάλου του Paradolichopithecus έχει περίπου το ίδιο μέγεθος με αυτή του Australopithecus, όπως και του μανδρίλου και του βαβουίνου, καθώς και οι δύο δεν είναι καλή αναρριχητές. Η σημαντικότερη διαφορά είναι η μορφολογία της κεφαλής, η οποία είναι πιο πλατιά στο Paradolichopithecus όπως και στο Australopithecus. Εικόνα από Sondaar and Van der Geer 2002.

Η μελέτη αυτής της μαϊμούς είναι πολύ σημαντική, διότι μας βοηθά να κατανοήσουμε καλύτερα την εξέλιξη του δικού μας είδους. Η βαθμιαία εξέλιξη προς την βάδιση σε πεδινές εκτάσεις, συμπεριλαμβανομένου και του διποδισμού, ακολουθήθηκε από το
Paradolichopithecus και το Australopithecus. Παρόλα αυτά, και οι δύο εξελικτικές γραμμές απέτυχαν να αναπτύξουν μια αποτελεσματική δίποδη βάδιση, παρόμοια με αυτή του Homo. Το Paradolichopithecus εξαφανίσθηκε δύο εκατομμύρια χρόνια πριν από σήμερα, ίσως λόγω της αλλαγής του κλίματος. Το Australopithecus εξαφανίσθηκε τρία εκατομμύρια χρόνια πριν από σήμερα, πιθανόν λόγο της εξάπλωσης του γένους Homo, του δικού μας γένους.

Ο γρίφος του πως ακριβώς ζούσε το Australopithecus δεν έχει ακόμη λυθεί. Το πρόβλημα είναι ότι είναι δύσκολο να ερμηνεύσουμε τον αινιγματικό συνδυασμό του διαφοροποιημένου κάτω μέρους του σώματος, το οποίο ήταν προσαρμοσμένο για δίποδη βάδιση, με το πιθηκοειδές πάνω μέρος του σώματος, το οποίο ήταν κατάλληλο για αναρρίχηση στα δένδρα.  Ορισμένοι επιστήμονες θεωρούν το πάνω μέρος του σώματος, τίποτα παραπάνω από ένα εξελικτικό κληροδότημα από την προηγούμενη κατάσταση, το οποίο αν και άχρηστο, ήταν ακόμη παρόν. Όμως οι περισσότεροι επιστήμονες δεν δέχονται αυτή την άποψη. Όταν μια δομή υπάρχει χρησιμοποιείται και όταν δεν χρησιμοποιείται εξαφανίζεται ή τροποποιείται. Η μελέτη της γιγαντιαίας μαϊμούς από τα Βατερα θα μας βοηθήσει να κατανοήσουμε καλύτερα τον Australopithecus, διότι και αυτός, βάδιζε στα δυο της πόδια ενώ ταυτόχρονα μπορούσε να σκαρφαλώνει στα δένδρα.

 
< Προηγ.   Επόμ. >

  • English
  • Ελληνικά











 

 
Αρχική | Το Μουσείο | Η Λέσβος σήμερα | Η Λέσβος πριν | Γεωλογία της Λέσβου | Συλλογές | Σύνδεσμοι | Περί της ιστοσελίδας